Schotse single malt whisky is een luxeproduct waar je niet over uitgesproken raakt. Iedereen heeft er weleens kennis mee gemaakt: tijdens een diner, op zakenreis of gewoon thuis. Maar het is hetzelfde ‘water of life’ dat zo’n vijftien jaar geleden een meer dan verrassende wending nam: het werd een Nederlands beleggingsobject, ‘made in Sassenheim’. Anno 2021 mogen exclusieve flessen en vaten Schotse single malt zich meten met andere, vaak meer gangbare beleggingen als aandelen of vastgoed. “Wie exclusieve whisky’s niet als beleggingsobject overweegt, denkt te klassiek.”
Tekst: Jacob-Jan Esmeijer
Online redactie: Mical Joseph
Beeld: John van Helvert
Facts don’t lie. En het zijn historische data die de waardeontwikkeling van Schotse single malt onderstrepen. Maar hoe kan het zijn dat water, een distillatieproces, een vat én tijd zo enorm veel toevoegen aan de waarde van whisky? Voor een antwoord moeten we twee decennia terug in de tijd. Michel Kappen, CEO van Scotch Whisky Investments, ervoer toen persoonlijk dat de prijzen van flessen single malt whisky enorm toenamen. Een uitgebreid onderzoek onder vijfhonderd verschillende whisky’s tussen 1936 en 2008 leidde tot een bizarre ontdekking: Kappen concludeerde een jaarlijkse waardestijging van 6,6 procent. Het principe is volgens Kappen heel eenvoudig. “Hoe langer een whisky rijpt, hoe meer de waarde toeneemt. Aan de ene kant neemt de kwaliteit toe, omdat de smaak zich ontwikkelt wanneer whisky langer op vat ligt. En hoe ouder deze whisky, hoe lekkerder én schaarser hij wordt. Dit ervaren we met name bij 25 en 30 jaar oude whisky’s waarvan je de prijzen omhoog ziet schieten. Een fles van 30 jaar kost enkele honderden euro’s, die van 40 jaar en ouder makkelijk duizenden euro’s per fles. Tijd is dus geld als het gaat om het Schotse distillaat. Een whisky van 40 jaar oud zal tenslotte 40 jaar op vat moeten rijpen voordat hij zichzelf 40 jaar oud mag noemen.”
Beleggen vanaf een paar duizend euro
Investeren in whisky zou dus een overweging kunnen zijn voor wie zijn belegbaar vermogen wil spreiden. In tegenstelling tot investeringen in kunst, vintage auto’s en onroerend goed kent een belegging in whisky geen onderhoudskosten. Daarnaast zijn flessen ook sneller te verhandelen. Beleggen in whisky kan bij Scotch Whisky Investments al vanaf een paar duizend euro; iedereen kan kosteloos een account aanmaken op de World Whisky Index en vervolgens op dit handelsplatform zelfstandig flessen aan- en verkopen. Als slot op de deur: in 2014 ontving Scotch Whisky Investments een vergunning van de Autoriteit Financiële Markten (AFM) waarmee whisky als beleggingsobject kan worden aangeboden. “Ik kan mij voorstellen dat dit een meer dan geruststellende gedachte is voor potentiële beleggers die single malt whisky als serieuze optie overwegen”, besluit Kappen.
Volledig ontzorgen
Voor wie geen omkijken wil hebben naar de verkoop van zijn whisky- portefeuille is het product Vermogensbeheer te overwegen. Veel van Michel Kappens klanten hebben geworsteld met het vooruitzicht van de uiteindelijke verkoop via de World Whisky Index en er bij hem op aangedrongen hiervoor een gepaste oplossing te bedenken. Met het product Vermogensbeheer heeft Scotch Whisky Investments hierop ingespeeld. En dat Vermogensbeheer een regelrecht succes is, blijkt uit de ruim tweehonderd klanten die voor minimaal 100.000 euro per persoon in whisky beleggen. “Dit zijn overigens niet allemaal ‘nieuwe’ klanten. De helft van deze groep is ooit met een bedrag van tussen 50.000 en 100.000 euro begonnen en is inmiddels ‘overgestapt’, waarbij de oorspronkelijke portefeuille kan worden ingebracht. Beleggers hoeven overigens niet meteen 100.000 euro in te leggen om met Vermogensbeheer aan te vangen. Met een bedrag van 50.000 euro kun je hier een jaar mee kennismaken. Bevalt het, dan voldoe je het tweede deel. Mocht het niet zijn wat je je ervan voorstelt, wordt de inleg met een vergoeding van 4,6 procent netto teruggeboekt. Transparanter bestaat bijna niet.”
Baas boven baas
Beleggen in whisky kan bij Scotch Whisky Investments ook in de overtreffende trap. Voor wie (nóg) groter wil denken binnen Vermogensbeheer kan de Scotch Whisky Investors Club een volgende stap zijn. Met een belegging vanaf 250.000 euro word je hier automatisch lid van. Het gezelschap waar iedereen tussen de 250.000 en vijf miljoen euro in whisky investeert, bestaat inmiddels uit ruim honderdtwintig beleggers. Het lidmaatschap biedt onder meer Golden Opportunities, waarbij leden hun portefeuille kunnen aanvullen met ‘whiskypareltjes’ – buitenkansjes waar Scotch Whisky Investments de hand op heeft weten te leggen. Zo betrof een Golden Opportunity eerder dit jaar een 58-jarige The Macallan uit 1950 met een marktwaarde van tussen de 8.250 en 9.400 euro. “Onze Investors Club-leden konden deze limited edition voor slechts 6.500 euro per fles afnemen. Van deze Golden Opportunities verwachten we dat ze zich binnen een periode van vijf jaar met een rendement van 15 procent per jaar ontwikkelen. Op zich niet verwonderlijk dat van de 240 beschikbare flessen er na drie maanden geen enkele meer te verkrijgen was.”
‘Eerder stoppen met werken’
‘Belegger van het eerste uur’ Henk van Dongen maakte in 2004 kennis met Michel Kappen en Scotch Whisky Investments. Van Dongen en Kappen discussieerden door de jaren heen veel over de levensvatbaarheid van ‘investeren in whisky’. Van Dongen: “We kwamen tot de conclusie dat het opkopen van bepaalde flessen van distilleerderijen die al gesloten waren een goede start zou zijn. Daar zou nooit meer iets van bijgemaakt worden. Hoe zeldzamer, hoe beter de prijsontwikkeling dus. En dat is gebleken.” Van Dongen geloofde in het concept en werd zodoende de 46e investeerder in Sassenheim, een ware early bird. Voor de volledigheid: de teller is inmiddels de 25.000 portefeuilles gepasseerd. Wat voor Van Dongen ooit met een bedrag van 5.000 euro begon, is door verkochte flessen en behaalde rendementen inmiddels uitgebreid – met een vat Clynelish als klap op de vuurpijl. “Op dit vat heb ik een extreem hoog rendement gemaakt, een paar honderd procent zelfs.” Henk van Dongen heeft op dit moment een whiskyportefeuille die uit flessen en een vat bestaat. Zoals de waarde zich nu ontwikkelt, durft Van Dongen te beweren dat hij hierdoor twee jaar eerder met werken kan stoppen. “Het is daarmee een mooie oudedagsvoorziening. En de waarde van mijn vat is nog niet optimaal: in de komende jaren zou het er nóg beter uit kunnen zien. De overstap naar Vermogensbeheer is de volgende fase waarbij ik een verbintenis van vijf jaar aanga. Tegen die tijd ben ik zestig en heb ik de keuze wat ik met het vat doe. Met het geld dat dan vrijkomt kan ik overwegen óf om minder óf helemaal te stoppen met werken.”