Van puberdiskjockey bij plaatselijke schoolfeesten naar ervaren radio-maker bij Radio Veronica tot aan voorzitter van de stichting Nederlandse Top 40: media-ondernemer Erik de Zwart heeft er gedurende zijn carrière al aardig wat zendtijd op zitten. Maar wie hielp hem tijdens zijn road to success? Wie was zijn kruiwagen?Tekst: Mical Joseph
Beeld: Erik de Zwart
Wat was jouw allereerste baan?
“Als tiener bezorgde ik kranten en de PTT Post in Amsterdam-West. Ik moest wel werken naast de middelbare school, want ik had namelijk een dure hobby: ik wilde op 13-jarige leeftijd diskjockey worden en moest apparatuur aanschaffen.”
Hoe kwam het dat je diskjockey wilde worden?
“Een vriend van mijn broer was diskjockey bij een drive-in show op de middelbare school. Hij draaide op verschillende schoolfeesten en op een gegeven moment regelde ik een optreden voor de show. Ik wilde ook graag hetzelfde pad bewandelen en begon bij schoolfeesten en sportverenigingen met mijn nieuwe hobby. Ondertussen bleef ik zitten en ging ik van atheneum terug naar havo en uiteindelijk behaalde ik mijn mavo diploma.”
En toen?
“In mijn tijd was er eigenlijk nog geen media-opleiding. Ik kon naar de School voor Journalistiek, maar dat trok mij totaal niet, dus ik werkte bij verschillende bedrijven. Ondertussen draaide ik nog steeds bij de drive-in shows, waar ik een aardig zakcentje mee verdiende én heel het land door trok. Ieder weekend had ik twee shows en was altijd bezig met mijn passie. Corry Vonk, de zus van mijn oma, was getrouwd met Wim Kan, een bekende Nederlandse cabaretier. Soms ging ik mee en stond ik achter de coulissen bij het DeLaMar Theater in Amsterdam. Zo maakte ik een beetje kennis met media.”
Wat deden jouw ouders eigenlijk voor de kost?
“Mijn vader werkte als verkoopleider bij een elektrotechnische groothandel en mijn moeder was in eerste instantie huisvrouw totdat ik als jongste van het gezin naar de middelbare school ging. Zij nam toen een kantoorbaan. Mijn ouders waren dus totaal geen ondernemers. Mijn broer en ik daarentegen hebben altijd al een ondernemende geest gehad.”
Hoe ben je in je huidige werk terechtgekomen?
“Hilversum was in de jaren ’70 een bastion waar je heel moeilijk in kwam. Voor mijzelf had ik daarom uitgedokterd dat ik veel ervaring moest opdoen om verder te komen in de radiowereld. Ik was autodidactisch en leidde mijzelf als het ware zelf op. Voordat ik mijzelf ‘presenteerde’ bij de radiostations, maakte ik op 23-jarige leeftijd het ultieme sollicitatiebandje. Dit stuurde ik op naar de KRO, want mijn gezin was van huis uit katholiek, en naar het toentertijd nieuwe Veronica.
Het bizarre was dat ik bij beiden werd aangenomen en dus moest kiezen. Ik koos voor Veronica, deze kans was er namelijk één uit duizenden. Met niet heel veel zendtijd vond ik het eigenlijk wel prettig. Zo kon ik het Hilversumse wereldje van binnenuit bekijken én mijzelf bekwamen!”
In de jaren ’80 werkte ik bij Veronica, vanaf ’92 bij Radio 538 als programmaleider, vanaf 1995 als algemeen directeur, in 2003 heb ik de radiopoot van Talpa opgezet, inclusief een paar buitenlandse radiostations en de klus bij Radio Veronica in 2014 was een interim klus die maar 2 jaar duurde. De laatste 15 jaar ben ik voornamelijk ondernemer.”
Wie was daarin jouw kruiwagen?
“Naast dat ik mijzelf ver heb gebracht, leerde Lex Harding mij de kneepjes van het radiovak. Hij leerde mij niet alleen het maken van radioprogramma’s van A tot Z, maar ook het zakelijke. Lex was degene die mij meenam naar Radio 538 waarna we het station groot maakten.”
Wat is het grootste verschil tussen het huidige radiolandschap en dat van toentertijd?
“Er is tegenwoordig een enorm aanbod en voor ieder wat wils. Toen ik begon bestond alleen Hilversum 1, 2 en 3. Hilversum 1 en 2 berichtten over de land- en tuinbouw en Hilversum 3 draaide de plaatjes. Veel mensen schakelden natuurlijk vaak over naar Hilversum 3.
Ik moet altijd lachen om Matthijs van Nieuwkerk en Leo Blokhuis. Zij doen net alsof ze de hits van de jaren ’70 en ’80 hebben uitgevonden, maar die draaiden de heren toen helemaal niet. Sterker nog, Blokhuis werkte vroeger bij de EO en draaide psalmen op Hilversum 3. De hits werden gedraaid op Veronica en de AVRO.”
Wat is je allergrootste passie in je vak?
“Mijn best doen en daardoor de waardering krijgen van het publiek staat hoog op mijn lijstje. Deze waardering wordt vertaald in de luistercijfers en ik denk dat iedereen die in de media zit, het hier voor een groot deel wel voor doet.”
Wat is het grootste leermoment geweest in je carrière?
“Een groot leermoment was het begin van Radio538 in 1993. Lex en ik kwamen van Hilversum 3 waar we 25 procent van het marktaandeel hadden, 538 had drie procent marktaandeel. Dat was dus een wake up call: er was flink werk aan de winkel. Door het verstand op nul te zetten en gewoon door te gaan kregen we FM-frequenties en kreeg 538 naamsbekendheid.”
Tegenwoordig heb je het streamingplatform 24Trains, een platform gericht op treinfanaten te zien in meer dan 160 landen. Wat is jouw link met… treinen?
“Ik ben een groot deel van mijn leven al een enorme verzamelaar van modeltreinen en de laatste vijftien jaar maak ik af en toe treintrips naar de Alpen waar ik veel van geniet. Bij een van mijn trips ontstond het idee van een platform waar treinliefhebbers hun reizen kunnen vast leggen en dit met andere liefhebbers kunnen delen. Zo ontstond vorig jaar 24Trains. Het is Netflix onder de treinfanatici all over the world. Dus geen reclames of onderbrekingen, gewoon enkel en alleen content over treinen.”
Welk advies zou jij je 18-jarige zelf geven?
“Wees vooral jezelf in wat je doet en hou de droom vast. Het is van belang om verder te gaan waar anderen opgeven, want dan kun je je dromen waarmaken.”
Ben jij voor iemand een kruiwagen geweest?
“In mijn tijd bij 538 heb ik leuke, jonge talenten begeleid die daarna een glansrijke carrière als (radio)ondernemer kregen. Ik vind het belangrijk dat hardwerkende jongeren de kans krijgen om met professionals te werken zodat ze de nodige ervaring krijgen.”