Verlaten dorpen, verstilde kunst en groeiende kathedralen van afval: schoonheid vind je soms op de vreemdste plekken. Deze Geotreasures nemen je mee langs industriële ruïnes, poëtische gevels en spirituele tuinen waar planten, beelden en beton elkaar vinden. Vijf plekken waar verwondering de standaard is, en stilstand juist beweging blijkt.
Streetart walhalla
Op een half uur rijden van Antwerpen, aan de monding van de Schelde, ligt Doel. Sinds de plannen van de regering om hier een containerdok te bouwen (wat nooit gebeurd is), liep het dorp leeg en veranderde het in een spookstad. Gezelligheid en vertier zijn er natuurlijk ver te zoeken, maar de stilte en leegte in een setting van verlaten gebouwen met dichtgetimmerde ramen, woekerend tuinen en autoloze straten is fascinerend. Vooral omdat de loze panden inmiddels bedekt zijn met graffiti en streetart, wat zorgt voor een surrealistische en fotogenieke omgeving. De kunstwerken zijn niet alleen indrukwekkend vanwege hun grootte, ze vertellen ook het verhaal van de geschiedenis van het dorp en de strijd van de inwoners tegen de vernietiging van hun gemeenschap, want sommige van de werken zijn gemaakt door lokale kunstenaars.
De ijzeren stad
Over een afstand van vierhonderd kilometer leidt de Industrieel Erfgoedroute langs de meest indrukwekkende monumenten uit het 150-jarige industriële verleden van het Ruhrgebied. Een van de meest bijzondere stops is ‘de ijzeren stad’ Ferropolis in Gräfenhainichen, Saksen-Anhalt. Dit openluchtmuseum met vijf gigantische graafmachines (tot 30 meter hoog en 120 meter lang) in een voormalig mijngebied waar bruinkool werd gewonnen, lijkt wel een set uit een dystopische sciencefictionfilm. De combinatie met een fraai meer, stranden en bossen maakte het een uitstekende locatie voor festivals en evenementen.
Bijbelse tuin
Achter de H. Joannes de Doperkerk in Hoofddorp ligt een bijzondere beeldentuin: de Bijbelse Tuin, een initiatief van Pastor Kees van Lent. Hóé bijbels? Wel, de meeste bomen, planten en kruiden die er groeien worden ook genoemd in de Heilige Schrift, en tussen het groen staan meer dan vijftig beelden van Bijbelse figuren en taferelen, waarvan 46 gemaakt door Karel Gomes (1930-2016). Over de grootste sculptuur die hij voor de Bijbelse Tuin heeft vervaardigd, De worsteling van Jakob, zei de kunstenaar in 2005: “Dit is Jakob, die volgens het Oude Testament worstelt met de Engel, maar ik denk dat hij hier vooral worstelt met zichzelf.” Naast de worstelende stamvader der Israëlieten tref je een jonge, onschuldige Eva te midden van appelbomen, een door een wolf geflankeerde Franciscus van Assisi die zijn armen ten hemel spreidt en jubelt over de totale schepping waarin plek is voor mens, plant en dier, en ook een kale, straatarme en volkomen onttakelde man die luistert naar de naam Job. Wandel rond in dit Bijbelse tafereel, pluk kruiden in de pluktuin, bewonder de beelden en dwaal door het labyrint dat symbool staat voor de levensreis. Once past the gate, no need to wait, for there is God in the garden. Toegang gratis.
Muurgedichten
Wie wel eens in Leiden komt, kan ze onmogelijk missen: 120 muurgedichten die prijken op gevels en waarvoor acht speciale themaroutes zijn bedacht. Kies bijvoorbeeld voor een wandeltocht langs acht gedichten van voor 1880, tien gedichten in vreemde schriften of muurgedichten waarin vrijheid een belangrijke rol speelt. Je bent heerlijk onderweg in de buitenlucht en krijgt tegelijkertijd de kans aangereikt om nieuwe inzichten op te doen. Op onderstaande website heeft ieder gedicht een eigen pagina met achtergrondinformatie. Daarop vind je onder wat een dichter bewoog om dit gedicht te schrijven. Neem Bewogen (1968) van de surrealistische dichter Chris van Geel: ‘Ik heb een schilderij gezien / waarin een vis zwom / heen en weer.’ Zag hij een vis heen en weer zwemmen en raakte zijn gemoed daardoor bewogen? Of fantaseerde hij over beweging op het doek, wellicht terwijl hij zelf aan het schilderen was? Bewogen brengt in ieder geval de geest in beweging. Net als de andere muurgedichten.
Muurgedichten.nl
Ecokathedraal
In 1966 kreeg filosoof en landschapsarchitect Louis Guillaume Le Roy (1924-2012) van de gemeente Heerenveen de opdracht om een kilometer lange en twintig meter brede strook openbare ruimte in te richten. Met duizenden vrachten klinkers, trottoirbanden, tegels en restafval van stratenmakers bouwde de zelfbenoemde ‘ecotect’ eigenhandig aan de eerste ecokathedraal. De stenen en andere materialen zijn los gestapeld, dus niet gemetseld, zodat dieren en planten de tussenruimtes kunnen gebruiken om te groeien en nestjes in te maken. Er wordt zonder plan gewerkt, dus geen tekeningen vooraf hoe het gebied zich zal ontwikkelen. De bedoeling is dat dit land art-project nabij het Friese dorp Mildam tot het jaar 3000 blijft duren. Deze tijd is nodig om de processen tussen mens en natuur te kunnen bestuderen die eindeloos doorgaan. Om de continuïteit te waarborgen is de Stichting Tijd opgericht, die ook als doel heeft om vergelijkbare processen te starten in binnen- en buitenland.
