Suzanne Swarts gaat graag voorbij de muren van ‘haar’ Voorlinden op zoek naar de meest bijzondere plekken om kunst te bewonderen. In MASTERS deelt de museumdirecteur de ervaringen van haar reizen naar deze kunstoorden. Dit keer reist ze af naar het National Museum of Qatar.
Na een vlucht van zo’n acht uur stap ik uit op ’s werelds meest luxueuze luchthaven: Hamad International Airport bij Doha. Door de talloze high-end winkels, immense kunstinstallaties, het serene indoor ‘regenwoud’ van de Orchard Zen Garden en wellnessfaciliteiten van wereldklasse voelt de luchthaven bijna als een bestemming op zich. Toch is dit slechts een voorproefje van wat de hoofdstad van Qatar te bieden heeft. Het schiereiland in de Perzische Golf zette zich in enkele decennia stevig op de wereldkaart, en het hypermoderne, overzichtelijke en strak ingerichte Doha lijkt grotendeels in die periode uit de grond gestampt. Dat je binnen een uur rijden midden in de uitgestrekte woestijn staat, is bijna niet voor te stellen. Juist dat contrast, tussen traditie en toekomst, tussen zand en technologie, vormt de kern van het National Museum of Qatar (NMoQ).
539 beschermende schijven
Hoewel het museum dit jaar zijn vijftigste verjaardag viert (en Voorlinden zijn tiende!), dateert het huidige gebouw uit 2019. Het is ontworpen rondom het paleis van Sheikh Abdullah bin Jassim Al Thani (1871-1957), de grondlegger van het moderne Qatar. Als derde emir voerde hij ingrijpende politieke hervormingen door en legde hij de basis voor de aardolie-export, die Qatar zijn enorme rijkdom bracht. De Franse architect Jean Nouvel bouwde rondom zijn paleis – het belangrijkste artefact van het museum – een spectaculair complex van 350 meter lang, geïnspireerd op de woestijnroos. “Qatar heeft een diepe band met de woestijn,” zei Nouvel, “met zijn flora en fauna, zijn nomadische bevolking en zijn tradities. Die verhalen komen samen in de woestijnroos, gevormd door wind, zout, water en zand.”
Het gebouw bestaat uit 539 monumentale schijven, die niet alleen het exterieur bepalen, maar ook de ruimtelijke ervaring daarbinnen. In elf zalen ontvouwt zich het verhaal van Qatar, dat begint nog vóór de vorming van het schiereiland zelf. Verwacht geen klassiek museumparcours vol vitrines met archeologische artefacten en opsomming van gortdroge feiten. In plaats daarvan word je meegevoerd door films, geluiden, interactieve schermen en meeslepende verhalen: over hoe vijftigduizend jaar terug de Perzische Golf nog niet bestond en Qatar nog een droge riviervallei was waar herders in de winter hun schapen lieten grazen. Over de eenwording van Qatarese stammen, over de eeuwenoude traditie van het parelduiken. Ook de recente geschiedenis komt aan bod: de explosieve groei van zo’n tienduizend inwoners een eeuw terug naar bijna 2,5 miljoen nu, waarvan het merendeel bestaat uit Indiërs en Nepalezen.
Vergeet het Vaticaan
Het NMoQ oogst internationale lof vanwege de inventieve inzet van interactieve schermen, grootschalige projecties en meeslepende storytelling. Zo overtuigend zelfs, dat The New York Times schreef: ‘Skip the Vatican Museum. Go to the National Museum of Qatar.’ Opvallend is de integratie van de mondelinge traditie: in elke zaal hoor je Qatari’s die in hun eigen woorden vertellen over hun land, cultuur en dromen voor de toekomst. Daarmee is het NMoQ niet alleen een architectonisch spektakel, maar vooral een museum dat is gemaakt voor én door de bevolking van Qatar, een plek waar verleden, heden en toekomst elkaar ontmoeten.
Het museum is de perfecte start om de stad Doha volledig te waarderen. Combineer het met een woestijnsafari, waarbij je in een 4×4 over zandduinen scheurt met uitzicht op een eindeloze horizon. Pas dan kun je het luxueuze stadsleven van Doha met de designerhotels, exclusieve winkels, culinaire hoogstandjes en kunstgalerijen écht op waarde schatten. Zo stap je uiteindelijk – met zand in je oren, maar een hoofd vol indrukken – weer op het vliegtuig bij Hamad en neem je een stukje van Qatar’s magie met je mee.
