Kunst hoeft allang niet meer netjes aan de muur te hangen om indruk te maken. Sterker nog, sommige werken trekken je midden een ongemakkelijke werkelijkheid in. Deze kunstenaars laten zien hoe klimaatverandering, oorlog, consumptie en de jacht op winst hun weg vinden naar indrukwekkende installaties, fotografie en sculpturen die nog lang blijven nazinderen.
Bos vol bling
Een grote installatie opgebouwd uit boomstammen met labyrintische paden er tussendoor stond afgelopen jaar opgesteld in het middenschip van de Grote Kerk Veere. De maker ervan, Bianca Runge, onderzoekt in haar werk onze relatie met de omringende natuur. Haar Labyrinth of the Future staat symbool voor de dolgedraaide consumptiemaatschappij: de bomen zijn afgehakt en over de stammen woekeren afgedankte sieraden en welvaartsrestanten. In de begeleidende tekst kun je lezen dat er op aarde elke seconde een gebied zo groot als een voetbalveld ontbost wordt. Met dit werk legt de kunstenaar ook de nadruk op de rol die bomen kunnen spelen bij het in stand houden van onze planeet.
Staal op stelten
De uit Amsterdam afkomstige beeldhouwer Herbert Nouwens plaatste 20 megagrote stalen beelden als een soort van schildwachten langs het Brettenpad in die stad. Je ziet stoere, hybride stalen vormen in het omringende landschap staan die uit losse delen bestaan en door Nouwens zijn samengevoegd. Hij heeft de delen eerst gesneden, getordeerd, gedeukt en gebrand, om ze vervolgens aan elkaar te lassen tot één beeld en het geheel van een coating te voorzien. Zijn voorkeur voor staal heeft te maken met de plastische en constructieve mogelijkheden van het materiaal. Hij kan ermee vormen wat hem fascineert: extreme contrasten, schijnbare gewichtloosheid, grote volumes die soms heel transparant kunnen zijn. Voor de beeldengroep Brettensuite plaatste hij zijn serie beelden zodanig bij elkaar dat het geheel eruitziet als een rij kralen aan een snoer, of zoals hij zelf zegt ‘als een suite van Bach’. De route loopt vanaf het Westerpark tot aan Station Sloterdijk.
Natuur met aan- en uitknop
De titel van het werk van Bram Kuypers I didn’t expect to meet everyone this way verwijst naar de commotie rondom de Yuntai waterval in China. Deze krijgt water aangevoerd via waterleidingen buiten de waterval om, waardoor toeristen tijdens droogte niet teleurgesteld worden. Kuypers bouwde speciaal voor de IJsselbiënnale 2025 een waterval met stromend water na, die over een kunstmatige rotswand stroomt. Hij plaatste die in een enorme zeecontainer midden in het natuurlandschap langs de IJssel. Zo wil hij laten zien hoever wij als mens gaan in het doorvoeren van het artificiële. Het water voor de installatie van Kuypers werd via een ingenieus pompsysteem en een door hemzelf aangelegd waterbekken voortdurend rondgepompt.
Streetview in Standje Oorlog
Het zes meter lange oorlogsmonument Voici mon cœur! (‘ziehier mijn hart’) van Dawwa, onlangs te zien in Museum Beelden aan Zee in Scheveningen, heeft de vorm van een ruïneuze gevelwand in een door geweld geteisterd Damascus. Het werk is gebaseerd op een zorgvuldig nagebouwde en verwoeste straat in die Syrische stad en is uiterst gedetailleerd. Je ziet kapotte auto’s en fietsen op straat liggen, gebombardeerde gevels, en binnen in de huizen staan gedekte tafels onaangeroerd. Vanwege de burgeroorlog vluchtte Dawwa een paar jaar geleden met zijn gezin uit Syrië naar Frankrijk. Bezoekers van de tentoonstelling werden uitgenodigd om na te denken over de blijvende gevolgen van oorlog en onderdrukking, en de impact daarvan op hele culturen en volkeren.
Beeldenaanzee.nl/nl/khaled-dawwa
Vlinder on tour
De reis van de distelvlinder van Zuid naar Noord is op sublieme wijze vastgelegd door Lucas Foglia in de fotoserie Constant Bloom. De indrukwekkende serie foto’s werd vorig jaar in het Fotomuseum Den Haag getoond. Je zag hoe de vlinder in tien generaties vanuit Noord-Afrika naar Noorwegen vliegt en welke route die neemt. In elke land dat de vlinder aandeed, maakte Foglia foto’s van deze delicate soort in een natuurlijke omgeving. Duidelijk werd dat de vlinder door klimaatverandering gedwongen wordt zijn route te wijzigen: zo kan hij overleven. Foglia verweeft het verhaal van deze delicate soort met dat van mensen, en trekt met zijn fotoserie aangrijpende parallellen tussen vlinders en vluchtelingen die vergelijkbare routes volgen op zoek naar veiligheid en voedsel.
Waar bergen verdwijnen en winsten verschijnen
De Canadese fotografe Tanea Hymnes maakte een fotoserie over Labrador City, die vorig jaar op Art Rotterdam te zien was. Het gaat om een mijnbouwgebied in New Foundland met ijzerertsmijnen, waarvan sommige verlaten zijn. Zij trok ernaartoe en registreerde met haar camera wat ze daar zag. Het veranderde haar kijk op de wereldeconomie, want de schaal van de mijnbouw bleek enorm: miljoenen tonnen steen worden nog steeds verplaatst, rivieren worden omgeleid en bergen verdwijnen. De mijnwerkers zijn slechts onderdeel van een systeem dat uit vele schakels bestaat. Ze zien de vruchten van hun werk niet, want de grondstoffen worden elders tot producten verwerkt. De negatieve invloed van mijnbouw op ecologische systemen is hier enorm. De eindeloze drang naar snellere productie blijkt belangrijker dan de schade die deze mijnbouwinning brengt aan mens en natuur.
Parodie op de zakenwereld
Hoe objecten verhalen dragen, laat Yeşim Akdeniz goed zien in haar werk. Zij is van mening dat objecten nooit neutraal kunnen zijn; ze dragen volgens haar altijd een persoonlijke of politieke geschiedenis met zich mee. Door industriële restmaterialen, massaproductiegoederen en ambachtelijke elementen samen te brengen, onthult ze de verborgen sociale geschiedenissen die in die materialen verscholen liggen. Akdeniz heeft een Turkse achtergrond en woont in West-Europa (deels in Brussel en deels in Düsseldorf). Tijdens de afgelopen editie van Art Rotterdam maakte zij indruk met een solopresentatie bij een galerie uit Istanbul. Met een van de getoonde werken, New Faces in Town, bracht zij op de beurs een vrolijke parodie op de zakenwereld; het bestond uit drie zwarte schoenen, een lichtarmatuur en een handkoffer voor op reis. Hierin zag je de mooi de spanning tussen het persoonlijke, het politieke en het zakelijke naar voren komen.
