Wat doe je als je een dikke honderd kilo achttien karaats goud over hebt? De Italiaanse kunstenaar Maurizio Cattelan wist het wel: die maakte er een volledig werkend toilet van. En dat briljante staaltje satire, inmiddels wereldberoemd, gaat binnenkort onder de hamer.
Op 18 november is het zover: veilinghuis Sotheby’s in New York biedt dan het enige overgebleven exemplaar van America aan, een toiletpot vervaardigd uit massief achttien karaats goud. Niet alleen een opvallend staaltje vakmanschap, maar vooral een kunstwerk vol maatschappelijk commentaar.
Cattelan presenteerde het kunstwerk voor het eerst in het Guggenheim Museum in New York. Daar stonden bezoekers in de rij om daadwerkelijk plaats te nemen op de gouden pot; ruim 100.000 mensen maakten van die mogelijkheid gebruik.
Het is het enige exemplaar dat nog bestaat. Een ander werd in 2019 gestolen uit Blenheim Palace in Engeland, waar het tijdelijk werd tentoongesteld. Twee mannen werden afgelopen zomer veroordeeld voor de brutale diefstal, maar het kunstwerk zelf is nog altijd spoorloos. Vermoedelijk is het goud inmiddels omgesmolten en in andere vorm op de markt verschenen.
Cattelan staat bekend om zijn provocerende kunst. Zo schudde hij eerder de kunstwereld op met een banaan aan de muur, vastgezet met ducttape, en een knielende Adolf Hitler. Met America levert hij opnieuw commentaar op de absurditeit van status, macht en materialisme.
Volgens Sotheby’s ligt de startprijs van het gouden toilet op tien miljoen dollar, maar kenners vermoeden dat het kunstwerk voor een veelvoud daarvan van eigenaar zal wisselen.